Η Μυστική Συνέλευση της Βοστίτσας
Μυστική Συνέλευση της Βοστίτσας, 26-30 Ιανουαρίου 1821. Ο σπόρος φυτεύτηκε εδώ.
Η «Μυστική Συνέλευση της Βοστίτσας» υπήρξε ένα από τα κυριότερα σημεία αναφοράς της Εθνικής μας Ιστορίας. Η Μυστική Συνέλευση –καταγεγραμμένη από όλες τις ιστορικές πηγές- ούσα φωτοδότρα του Γένους για την έναρξη της Επανάστασης, συνδέεται άρρηκτα με την ιστορία της πόλης του Αιγίου και αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της πολιτισμικής ταυτότητας του τόπου.
«Η εν Αιγίω Μυστική Συνέλευσις» έλαβε χώρα στις 26 του Γενάρη του 1821 στο Αίγιο και οι συνεδριάσεις διήρκεσαν ως τις 30 του ίδιου μήνα. Για το γεγονός αυτό, συγκεντρώθηκαν στη Βοστίτσα προεστοί, αρχιερείς, κληρικοί και αρκετοί επώνυμοι της Πελοποννήσου (Μοριά), για να συζητήσουν σχετικά με την απόφαση της Φιλικής Εταιρείας για επανάσταση των Ελλήνων, διεκδικώντας την ελευθερία και την ανεξαρτησία τους μετά από τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς.
Ο κύριος εισηγητής των συζητήσεων ήταν ο Γρηγόριος Δικαίος- Παπαφλέσσας, ενώ μεταξύ των συνέδρων ήταν: ο Παλαιών Πατρών Γερμανός. ο Επίσκοπος Χριστιανουπόλεως (Κυπαρισίας), Γερμανός, με τον πρωτοσύγκελό του Αμβρόσιο Φραντζή, ο Επίσκοπος Κερνίτσας (Διακοπτού) Προκόπιος, ο Ανδρέας και ο Ασημάκης Ζαΐμης, ο Ανδρέας Λόντος, ο Σωτήρης Χαραλάμπης, ο Ασημάκης Φωτήλας, ο Άγγελος Μελετόπουλος, ο Λέων Μεσσηνέζης, ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος, ο Σωτήρης Θεοχαρόπουλος, ο Παναγιώτης Δεσποτόπουλος και οι ηγούμνοι του Μ. Σπηλαίου, Αγίας Λαύρας και Ταξιαρχών.
Σύμφωνα με τις αποφάσεις της Συνέλευσης και με παρότρυνση του αρχηγού του Αγώνα, Αλέξανδρου Υψηλάντη, οι προετοιμασίες έπρεπε να ξεκινήσουν άμεσα (χρήματα, οπλισμός, στρατός, οργάνωση). Οι παρευρισκόμενοι, εξέφρασαν τις φοβίες τους σχετικά με το αν η στιγμή ήταν κατάλληλη, μιας και τα Ορλωφικά (1769-1770) ήταν ακόμα στη μνήμη τους, αλλά πολύ περισσότερο επειδή πίστευαν ότι οι Έλληνες ήταν ακόμα απροετοίμαστοι για την διεξαγωγή ενός τέτοιου αγώνα.
Ωστόσο, η επιθυμία για απελευθέρωση υπερνίκησε την όποια επιφυλακτικότητα και όλοι αποφάσισαν να ξεκινήσει η Επανάσταση στις 25 Μαρτίου ή στις 23 Απρίλη ή οπωσδήποτε μέχρι τις 21 Μαΐου. Στο μεταξύ θα εκμεταλλεύονταν το χρόνο για να οργανωθούν και να δουν αν μπορούσαν να στηριχτούν στη βοήθεια της Ρωσίας.
Ύστερα από την κήρυξη της Επανάστασης στην Αγία Λαύρα, μαζί με τους προκρίτους των Καλαβρύτων και τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, ο Λόντος ήρθε στην Πάτρα στις 23 Μαρτίου του 1821 και ύψωσε στην πόλη επαναστατική σημαία (κόκκινη με μαύρο σταυρό στη μέση). Στο Αίγιο, οι λιγοστοί Τούρκοι της πόλης –τριάντα τούρκικες οικογένειες- είχαν φύγει έντρομοι με βάρκες για τη Φωκίδα, επειδή το Αίγιο δεν διέθετε κανένα φρούριο.
Ο Ιστορικός του 19ου αιώνα Σπυρίδων Λάμπρος στο “Ιστορικό Λεξικό” του 1880 επισημαίνει ότι «το Αίγιον υπήρξεν η πρώτη πόλις, εκ της οποίας, εκραγείσης της Επαναστάσεως, έφυγαν οι Τούρκοι το κατ’ αρχάς έντρομοι».